Bókin „Þar sem himinn frýs við jörð – Íslendingar á heimsskautsslóðum Kanada“ er eftir tvo Akurnesinga, þá Magnús Þór Hafsteinsson og Friðþjóf Helgason. Bókinni fylgir rúmlega klukkutíma löng kvikmynd á geisladisk. Myndin er einnig gerð af þeim félögum. Umbrot og hönnun bókarinnar fór fram hjá Uppheimum.

Bæði mynd og bók fjalla um einstakan leiðangur þar sem nokkrir Íslendingar fóru akandi um Íshafsslóðir Kanada þar sem engir höfðu farið akandi áður. Þetta er ferðasaga, frásögnin af því þegar fimm Íslendingar lögðu í langferð á þremur bílum. Hún lá um fjarlægar og framandi slóðir. Fáum, ef þá nokkrum, hafði dottið í hug að hvað þá að framkvæma slíkan leiðangur í þessum hluta heims. Margir töldu þetta ómögulegt. Aðrir voru sannfærðir um að þetta væri glapræði, – þessi ferð væri að sönnu algert feigðarflan.

Leiðangursmenn eftir að þeir höfðu ekið á ís norður, niður hið mikla Mackenzie- fljót sem er eitt af stærstu vatnsföllum Norður Ameríku. Þetta var í fyrsta sinn sem þetta var gert á bílum. Með þeim er indíánahöfðinginn Wilfred Jackson sem var leiðsögumaður þeirra.

Þráin eftir að kanna nýjar slóðir, takast á við áskoranir og sigrast á erfiðum hjöllum var mjög sterk í hugum þeirra sem ætluðu í þessa ferð. Þeir voru staðráðnir í að láta drauma sína rætast. Þeir ætluðu að fara um slóðir sem eru með þeim afskekktustu, strjálbýlustu og hrjóstrugustu hér á jörðu. Þetta eru heimskautasvæði Kanada; - geysimikið og torfært landflæmi sem var með síðustu svæðum heimsins sem könnað var til hlítar af mönnum. Það þurfti vissulega menn með sérstakan bakgrunn til að sú hugmynd gæti fæðst að ferðast á þessar slóðir, akandi á sérútbúnum bílum um svæði þar sem slík tæki höfðu vissulega aldrei farið áður. Á Íslandi hafa eldhugar, sem eru heillaðir af fegurðinni á víðernum landsins, um áratuga skeið þróað farartæki og verklag til að ferðast akandi yfir hjarn og ís. Hér hefur með tímanum orðið til einstök þekking. Þeir sem ætluðu að fara þessa ferð á heimskautasvæði Kanada voru allt menn með mjög mikla reynslu af hálendisferðum á Íslandi. Þeir höfðu ferðast um allt landið, þvert og endilangt við alls konar aðstæður og lent í ýmsum ævintýrum gegnum tíðina. Nú þótti þeim tími kominn til að reyna eitthvað nýtt. Þetta voru þeir Ómar Friðþjófsson, Karl Rútsson, Kristján Kristjánsson, Halldór Sveinsson og Friðþjófur Helgason.

Friðþjófur Helgason tók mikið af kvikmyndum og ljósmyndum í ferðinni, oft við mjög erfiðar aðstæður þar sem frostið gat farið niður í 40 stig.

Tilgangur og markmið leiðangursins voru margþætt, en skýr. Ferðin var farin til að minnast þess að 100 ár væru liðin frá því vestur-íslenski landkönnuðurinn Vilhjálmur Stefánsson fór í leiðangra sína á heimskautsslóðir Kanada. Í þessari ferð voru notaðir bílar sem breytt hafði verið til heimskautaferða eftir þeirri reynslu og þekkingu sem menn höfðu aflað sér við ferðir um hálendi Íslands. Þannig var látið reyna á slík farartæki við aðstæður utan Íslands. Með ferðinni voru einnig markmið að styrkja bönd milli Íslendinga og samfélaga Vestur-Íslendinga í Kanada. Síðast en ekki síst yrði ferðin farin til að vekja athygli á heimskautaslóðum nú á tímum hlýnandi verðurfars, sem hefur í för með sér bæði tækifæri og ógnanir. Auk þessa yrði leitast við að efla þekkingu Kanadamanna á Íslandi, og Íslendinga á heimskautshéruðum Kanada.

Veiðimaður af inúítaættum í einu af þorpunum á Íshafsströnd Kanada með ísbjarnarskinn.

Friðþjófur Helgason tók mikið af glæsilegum ljósmyndum í þessum einstaka leiðangri sem prýða bókina sem er alls 140 síður. Kvikmyndir hans úr ferðinni eru svo notaðar í heimildarkvikmyndina. Magnús Þór Hafsteinsson skrifaði handrit bókar og kvikmyndar og er þulur hennar, en Friðjófur sá um alla myndvinnslu og klippingu. Bæði bókin og kvikmyndin veita lesandendum og áhorfendum mikla fræðslu um þessi nyrstu héruð Kanada, sem eru hluti af Norðurslóðum. Sagt er frá fólkinu sem þeir félagar hittu og náttúruöflunum sem þeir glímdu við. Um leið eru brugðið ljósi á sögu landkönnunar á þessum slóðum og fortíðin tengd bæði við nútíma og framtíð. Hér fer stuttur kafli úr bókinni þar sem leiðangurinn er á ferð í algerri eingangrun um hávetur í fimbulkulda meðfram ströndum Íshafsins:

Einn af bílum leiðangursins undir hinum hrikalegu Smoking Hills þar sem brennisteinsreykur var á aðra hönd en íshroðinn á hina. Þrátt fyrir þetta tókst mönnum að komast þessa leið, enn og aftur í fyrsta sinn í sögunni á bílum.

Leiðangurinn nálgaðist nú hinar dulúðugu Smoking Hills. Þetta eru brattar hlíðar sem falla niður af Bathurst-höfða, í sjó fram. Þær voru að sjálfsögðu þaktar ís og snjó og við rætur þeirra var mikið og mjög gróft íshröngl sem hafði hlaðist upp á grunnsævi sjávarstrandarinnar vegna sjávarstrauma sem ríkja þarna. Þetta leit sannarlega illa út og mikið vafamál hvort tækist að koma bílunum yfir það. Reynt yrði að feta leiðina þarna í geng eins og einstigi. Menn yrðu einhvern veginn að skáskjóta bílunum milli jakabrotanna, eða brjóta þeim leið að öðrum kosti með því að mylja jakana niður með álkörlum.

ÓMAR: Fyrsti valkostur hafði verið að reyna að fara með ströndinni við Smoking Hills, en það var eins og heimamenn höfðu lýst að hafísinn hafði pakkast upp í hryggi meðfram klettóttri ströndinni. Eftir nokkurra tíma streð þá virtist þetta ófært. En nú leið að kvöldi og það var farið að rökkva. Við ákváðum hreinlega að láta hverja stund nægja sína þjáningu; borða, fara svo að sofa og endurmeta stöðuna þegar birti að morgni. Stjáni stakk pulsum upp í pústurörið og forhitaði þær fyrir grillun. Frostið var um 35 gráður, ekki svo ýkja kalt. Við vorum orðnir vanari meiri kulda. Þessa nótt sem við dvöldum undir Smoking Hills, átti ég eina eftirminnilegustu stund ævi minnar. Það var hreinlega við jafn hversdagslega athöfn og það að standa og pissa. Ég vaknaði til þess um nóttina, en þorði ekki að fara niður af stigbretti bílsins. Hætt var við að bangsi, ísbjörninn, sjálfur konungur heimskautssvæðanna, hefði fundið þessa ilmandi pylsulykt frá okkur þegar við grilluðum fyrr um kvöldið, og sæti nú úti í myrkrinu og biði eftir bráðinni. Ég var því allur á varðbergi. Ég stend þarna á stigbrettinu og þá varð mér litið til himins. Þá sé ég eina stórfenglegustu sjón sem ég hef séð á minni ævi. Norðurljósin þarna voru eins og mjög síðar gardínur sem hlykkjuðust um himinhvolfið. Þarna var niðdimmt en stjörnubjart. Við þetta bættist megn brennisteinslykt sem barst frá Smoking Hills, sem var eins og úldin hveralykt. Einnig bærðist það auðvitað í brjósti manns að við gátum ekki snúið við vegna eldsneytisbirgðanna, en við urðum að komast áfram. Það var einkennileg tilfinning að vera þarna í þessu magnaða umhverfi, búandi við þessa óvissu.

STJÁNI: Við vöknuðum eldsnemma til að nýta birtuna sem best og höfðum ekki ekið lengi suður með Smoking Hills, þegar fyrsta haftið kom í ljós. Ísinn var í hraukum á hæð við hús upp við klettana. Að vera við Smoking Hills var eins og maður gæti ímyndað sér að vera á tunglinu, nema það er auðvitað engin ís þar. Allir ísjakarnir og umhverfið veittu manni mjög sérstaka tilfinningu um að vera víðs fjarri öllu mannlegu. Þetta var mjög kuldalegt þar sem ísinn gnæfði yfir okkur. Svo var það alltaf hugsunin um að ef maður færi út úr bílnum gæti maður endað eins og kettlingur í kjaftinum á ísbirni. Það var búið að segja við okkur að þessi leið væri ófær, við kæmumst þetta aldrei og lagt var til að við leigðum í það minnsta þyrlu til að skoða, hvort þetta væri fært eða ekki, áður en við leggðum í hann. En það var alltof dýrt og við ákváðum að láta bara á þetta reyna. Ef eitthvað myndi gerast þá hefðum við frekar viljað eiga þann möguleika að geta kallað á þyrlu.

ÓMAR: Við vorum lengi að finna leið, en hún var sú að við klifruðum hreinlega upp klettana á bílunum. Síðan keyrum við lengra suður, og þá fundum við svona snjófyllta V-laga gjá milli klettanna og hafíssins, sem við keyrðum eftir. Þarna er mikil dulúð þar, þar sem þessi brennandi fjöll eru. Reykurinn stígur stanslaust til lofts og þarna er ekkert dýralíf. Ekki einu sinni að sumarlagi. Eina undantekningin eru hreindýr yfir sumarið sem leita í brennisteinsgufurnar til að sleppa undan mývarginum. Þetta var alveg ógleymanlegt. Á hægri hönd voru það þessi dulúðugu fjöll en síðan íshraukar um hálfan kílómeter út frá ströndinni. Maðurinn sem missti sleðann gegnum ísinn hafði farið þarna út fyrir þar sem ísinn var sléttur, svo við þorðum ekki út á hafísinn.

KALLI: Smoking Hills voru einna mest spennandi svæðið í allri ferðinni. Okkur hafði verið sagt af mörgum heimamönnum að það væri vonlaust að komast framhjá þeim á þessum bílum. Til að komast gegnum íshroðann þarna þyrftu menn jarðýtur og það tæki viku til tíu daga. Við reyndum nú að troða okkur áfram þó maður hefði ekki mikla trú á því á tímabili. Við pjökkuðum og börðum ísinn með járnkörlum til að reyna að búa til leið fyrir bílana. Ísinn var mjög stökkur þarna. Hann var harður og brotnaði nánast eins og gler. Þetta sóttist seint og tók langan tíma en var mjög skemmtilegt.

DÓRI: Daginn áður en við fórum á fljótið fórum við að leita að stöð til að fylla eldsneyti á bílana. Eftir nokkra leit fundum við einhverja dælu. En það var enginn að afgreiða. Einhver vegfarandi sagði okkur að við þyrftum að kalla afgreiðslumanninn út. Það var að fara heim til hans og biðja hann að dæla fyrir okkur. Ég fór og bankaði á einn kofann þarna. Til dyra kom ungur strákur með bjórdós í hendi, greinilega undir áhrifum. Hann sagðist geta dælt á bílana ef hann fengi með okkur far niður á bensínstöðina. En við þyrftum einnig að greiða honum sjálfum aukalega, fyrir að dæla á bílana fyrir okkur. Að sjálfsögðu greiddum við allt sem okkur bar. Hann kom með okkur á stuttermabol og stígvélum, og dældi á bílana, nötrandi af kulda.